Yapıt, özgürleştirilebilir değildir. Okuru hangi yönde
okuması gerektiğine yönlendirir ve yazar burada görev başındadır. Yani okuru
yeniden üretmesi için yazı ile başbaşa bırakan bir yazar mevcut değildir. Aksine
yazar, eserini bırakmaz.
Metinde ise görevini tamamlamış bir yazar vardır. Metin bittikten
sonra yani yazma işi sona erdikten sonra (çünkü metin hiç bitmez, metin
sonsuzdur) yazar metin ile okuru başbaşa bırakır. Okur, anlam üretebilmek için
metinle birlikte kalır. Yapıtta olduğu gibi müdahil olan bir yazar yoktur. Artık
yazar ortadan kaybolmuş ve metin özgürleşmek için kendini okura bırakmıştır. Okuru,
aktif olarak tanımladığımıza ve bir anlam üreticisi konumuna koyduğumuza göre
metinde karşımıza çıkan okur, yapıtta yoktur. Okur, yapıtta aktif bir rol
üstlendiğine göre yapıt ile karşı karşıya kalan kişiye okur demek doğru mudur
yoksa o sadece bir “okuyan” mıdır? Yazıyı yeniden üretmesi konusunda imkan
olmayan bu kişi Barthes’in yaptığı yazar ve yazman ayrımında olduğu gibi olsa
olsa okuyan rolünü üstlenecektir.
Yapıt, kendisi ile muhatap olanı metnin yaptığı gibi içine
çekmeye, oyun oynamaya davet etmeyecektir. Yapıt ile karşısında yer alan
kişinin arasında kişinin yazıya doğrudan temasını engelleyen biri vardır, bu yazardır.
Bu noktada üç kişilik bir ilişkiden söz etmek mümkündür. Metinde ise iki
kişilik bir oyun söz konusudur. Okurun metinle oynadığı gibi metin de okurla
oynar, ona sadece bir oyun değil, oyunlar sunar. Metnin doğabilmesi için
yazarın ölmesi ve okurun doğması gerekir.
Metin, farklı okumalara, farklı anlamlandırmalara kapıları
aralar. Fakat bu noktada Eco’nun da sözünü ettiği hak eden okur kavramını
düşünmek gerekir belik. Metin, kendisini açması ve sunması için okurun onu hak
etmesini bekler. Çünkü bir metin karşısında sadece “okuyan” olarak kalan kişi
için metnin yapabileceği bir şey yoktur. Bu durumda metin, oyun arkadaşını
bulamayan bir çocuk gibi üzüntüye boğulacak ve bir başkasını beklemeye
koyulacaktır.
Bu yazı Roland Barthes’in “Yapıttan
Metne” yazısının düşündürdükleri ile yazılmıştır.
